582946 RIB Meicirculaire 2026

Gemeentefonds in het kort
Het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten. Het Rijk verstuurt circulaires om gemeenten te informeren over wijzigingen in het gemeentefonds en de verdeling van het geld over de gemeenten. Dit wordt drie keer per jaar gedaan.

Op 29 mei is de meicirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd, de eerste circulaire van 2026. Hierin wordt de jaarlijkse loon- en prijsontwikkeling aangepast naar het nieuwe boekjaar. Deze aanpassing van het accres (de jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds) is bedoeld om gemeenten te compenseren.

Effect meicirculaire 2026

Onderstaande tabel geeft het effect weer van de meicirculaire 2026 op het begrotingssaldo.

De nog in de begroting op te nemen indexatie 2027 is gebaseerd op de door het Centraal Planbureau berekende percentages zoals opgenomen in het raadsvoorstel Technische uitgangspunten Begroting 2027. De aanvullende middelen uit de meicirculaire 2026 bieden onvoldoende dekking voor de nog te verwerken indexatie. Dit leidt in de jaren 2027 tot en met 2029 tot nadelige begrotingssaldi. Het meerjarenbeeld ontwikkelt zich echter positief, waardoor in 2030 weer sprake is van een voordelig begrotingssaldo. Dit komt voornamelijk door hogere te verwachten bijdragen vanuit het Rijk in 2030.

Hoe nu verder?

Het college blijft zich inzetten voor een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente. De komende periode wordt er verder gewerkt aan de beleidsarme begroting. Daarnaast werken we aan een financieel herstelplan gericht op financiële kengetallen en lichten we de meerjarige ontwikkeling van de gemeentelijke financiën door. De uitkomsten hieruit en de dan voorliggende keuzes zullen effect hebben op de bovenstaande begrotingssaldi.

Vervolgens wordt in de eerste begrotingswijziging het collegeprogramma verwerkt. Daarnaast wordt de begroting verder doorgelicht om kansen voor optimalisatie en een doelmatige inzet van middelen in beeld te brengen. Ook wordt een kerntakendiscussie gestart, waarbij wordt bezien hoe beschikbare middelen zo effectief mogelijk kunnen worden ingezet voor de taken en ambities van de gemeente.

Met deze stappen werkt het college toe naar een structureel sluitende begroting voor de komende jaren en het behoud van een solide financiële positie op de langere termijn.

Overige onderwerpen in de meicirculaire 2026

Naast de inflatiecorrectie bevat de meicirculaire 2026 de volgende grote mutaties:

• Korting op huishoudelijke hulp - Mensen gaan voor zover mogelijk zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp. Dit betekent dat de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo met ingang van 1 januari 2029 verdwijnt. Voor inwoners die niet in staat zijn zelf hulp te regelen, blijft de gemeente hierin voorzien. Het Rijk houdt per saldo vanaf 2029 € 4 miljoen in op de uitkering aan Den Helder. Dit verwerken we budgettair neutraal in de begroting.
• Klimaatgelden - In het regeerakkoord is afgesproken dat gemeenten tot 2040 extra middelen ontvangen voor de capaciteitsinzet op klimaat- en milieubeleid. Net als in 2026 ontvangen we de gelden voor 2027 via een decentralisatie-uitkering van € 3 miljoen.
• Vervanging abonnementstarief Wmo - Huishoudens die gebruikmaken van de Wmo, betalen hiervoor een vaste bijdrage: het zogeheten “abonnementstarief”. Enkele jaren geleden is besloten een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hiervoor is destijds een besparing ingeboekt in het gemeentefonds. De invoering van deze eigen bijdrage is uitgesteld tot 1 januari 2028.
  Dat betekent een uitstel van één jaar. Den Helder ontvangt hiervoor in 2027 een compensatie van € 6 ton.
• Btw-compensatiefonds - Gemeenten kunnen de btw die ze moeten betalen bij het Rijk declareren via het zogenoemde Btw-compensatiefonds, maar dit fonds heeft een plafond. Declareren de gezamenlijke gemeenten méér dan er in het Btw-compensatiefonds beschikbaar is, dan vult het gemeentefonds aan. Blijft er geld over, dan vloeit dit terug naar het gemeentefonds. In september werd verwacht dat de gemeenten in 2025 € 428 miljoen minder zouden declareren dan het beschikbare plafond. Dit voordeel blijkt nu minder groot, namelijk € 215 miljoen. Hierdoor ontstaat een tegenvaller van € 213 miljoen ten opzichte van de verwachtingen in september. Dit bedrag is verrekend met het gemeentefonds, wat voor Den Helder neerkomt op een nadeel van € 7 ton.

Herziening gemeentefonds

In 2023 is besloten tot een grootschalige herverdeling van het gemeentefonds. De minister heeft hiervoor voorstellen gedaan om het verdeelmodel aan te passen. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft hierover op 1 april advies uitgebracht. Het was eerst de bedoeling om de effecten van dit verdeelmodel mee te nemen in de meicirculaire van dit jaar. De Raad voor het Openbaar Bestuur concludeert dat, op enkele onderdelen na, de aanpassingen onvoldoende uitgewerkt zijn om nu door te voeren. Bovendien is in de huidige voorstellen sprake van grote herverdeeleffecten. Het kabinet heeft daarom besloten de herziening van het gemeentefonds met twee jaar uit te stellen, tot 2029.

Den Helder, 7 juli 2026.

Met vriendelijke groet,

Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

F.H. Camara
locoburgemeester
 
K. (Koen) van Veen
secretaris