505207 RIB septembercirculaire 2025

Aan de leden van de gemeenteraad,

Het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten. Het Rijk verstuurt circulaires om gemeenten te informeren over wijzigingen in het gemeentefonds en de verdeling van het geld over de gemeenten. Dit wordt drie keer per jaar gedaan.

Traditioneel is op Prinsjesdag, dit jaar op 16 september, de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. De septembercirculaire is de vertaling van de Miljoenennota, de toelichting op de Rijksbegroting.

Het demissionaire kabinet presenteerde een beleidsarme Rijksbegroting waardoor de septembercirculaire ook niet veel nieuws brengt. Wel geeft het kabinet nu een compensatie voor de kosten van jeugdzorg uit voorgaande jaren. Naar aanleiding van de afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen daarom in 2025 totaal € 728 miljoen van het Rijk.

De septembercirculaire bevat ook een tegenvaller. De jaarlijkse groei van het gemeentefonds, het zogenaamde accres, is gekoppeld aan de ontwikkeling van de economie (het bbp). Groeit de economie, dan stijgt ook het accres. Doordat de inflatie naar verwachting in 2026 0,1% lager zal uitvallen, daalt ook de uitkering uit het gemeentefonds. Dit heeft een structureel effect.

Wat betekent dit voor Den Helder?

Onderstaande tabel geeft het effect weer van de septembercirculaire 2025 op het begrotingssaldo.

Effect septembercirculaire 2025 op begrotingssaldo

Bedragen x € 1.000	2025	2026	2027	2028	2029
Accres	-	-211	-411	-546	-675
Vrijval voorzichtigheidsmarge groei gemeentefonds	-	-	-	629	629
Ontwikkeling uitkeringsbasis	105	313	339	151	36
Voorschot ruimte onder BCF-plafond 2025	-53	-	-	-	-
Afronding	5	3	1	1	1
Effect septembercirculaire 2025 op begrotingssaldo	57	105	-71	235	-9
Toevoegen comp. Hervormingsagenda jeugd 2023 en 2024 aan Algemene Reserve	2.860	-	-	-	-
Effect septembercirculaire 2025 op begrotingssaldo incl. Hervormingsagenda Jeugd	2.917	105	-71	235	-9
V = voordelig, N = nadelig	V	V	N	V	N

De septembercirculaire 2025 levert meerjarig geen extra ruimte in de begroting op. Doordat wij in een eerder stadium een voorzichtigheidsmarge hebben ingebouwd, kunnen we het effect op het begrotingssaldo ongeveer neutraal laten verlopen. In 2025 levert de compensatie voor de Hervormingsagenda jeugd wel lucht op. Hoe dit geld besteed gaat worden, is een politieke keuze. Voorlopig voegen we deze middelen toe aan de Algemene reserve.
 
Hieronder volgt een toelichting op de verschillen ten opzichte van de meicirculaire 2025:

1. Door de lagere inflatieverwachting in 2026 daalt het accres. Dit stapelt zich jaarlijks op van € 211.000 in 2026 tot € 675.000 in 2029. In de meicirculaire 2024 werd een zeer hoog accres over de jaren 2028 en 2029 verwacht. Dit heeft ons destijds doen besluiten een voorzichtigheidsmarge voor de groei van het gemeentefonds van € 629.000 aan te houden voor mindere tijden. Nu het accres in deze septembercirculaire daalt, zijn wij in staat deze daling te dempen door dit ‘spaarpotje’ in te zetten.
2. De ontwikkeling van maatstaven (inwonertal, aantal woningen, bijstandsgerechtigden enz.) bepaalt hoe de algemene uitkering over de gemeenten wordt verdeeld. Hierbij spelen zowel de landelijke als de lokale ontwikkelingen een rol. Er wordt landelijk bij enkele maatstaven een tijdelijke daling verwacht waardoor er in 2026 en 2027 een groter voordeel zichtbaar is dan in de andere jaren.
3. Jaarlijks wordt er in de septembercirculaire een voorschot op de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds uitgekeerd. Den Helder had hiervoor al een post gereserveerd die iets hoger was dan het daadwerkelijke voorschot, een nadeel van € 53.000.
4. De compensatie voor de Hervormingsagenda jeugd over de jaren 2023 en 2024 bedraagt voor Den Helder een kleine € 2,9 miljoen. Aangezien de jeugdzorg in deze jaren uit het begrotingssaldo van Den Helder is bekostigd, laten wij deze middelen nu terugvloeien in de Algemene reserve. Het is een politieke keuze of deze middelen alsnog ingezet worden ter vervanging van de taakstelling op inkoop Jeugd.

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een bedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Van dit bedrag wordt € 30,5 miljoen in een volgende circulaire verdeeld op basis van een nog vast te stellen verdeelsleutel. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030, maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald.
De gemeente Den Helder ontvangt in 2026 € 3 miljoen. Begin 2026 wordt een bestedingsplan verwacht. Tot die tijd zetten wij deze middelen apart.

Den Helder, 14 oktober 2025.

Met vriendelijke groet,
burgemeester en wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
 
J. (Jeroen) van Egerschot MBA
loco-secretaris