466261 RIB Doorontwikkeling Gemeenschappelijk Regeling Gesubsidieerde Arbeid

Aan de leden van de gemeenteraad,

De Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid (GRGA) is een samenwerking van drie gemeenten: Den Helder, Hollands Kroon en Schagen. Deze samenwerking is geregeld volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen.

Binnen deze organisatie worden drie taken uitgevoerd:

1. Werk voor mensen die vallen onder de Wet sociale werkvoorziening (Wsw);
2. Beschut werk voor mensen met een arbeidsbeperking (volgens artikel 10b van de Participatiewet);
3. Hulp om mensen duurzaam aan het werk te helpen met een regeling voor loonkosten.

Probedrijven voert deze taken uit. De drie gemeenten vinden het belangrijk om sociale werkplekken te behouden, zodat mensen met een arbeidsbeperking duurzaam kunnen werken. In samenwerking met Probedrijven onderzoeken de drie gemeenten hoe zij het beste kunnen aansluiten bij de (veranderende) doelgroep en bij landelijke en regionale ontwikkelingen. De GRGA heeft daarom een ervaren adviseur gevraagd om mee te denken. Eerder was zij directeur van WerkSaam westfriesland..Zij is in mei 2024 begonnen.

Na een eerste analyse, waarin knelpunten werden gesignaleerd op het gebied van samenwerking, registratie en klantenbestand, volgde de stap om met zoveel mogelijk uitvoerende medewerkers aan de slag te gaan tijdens een medewerkersbijeenkomst.  Er is toen gezamenlijk een missie geformuleerd:
“De subregio Kop van Noord-Holland biedt iedere inwoner met bijzondere talenten én arbeidsvermogen een duurzame werkplek met toekomstperspectief, maatwerk en groeimogelijkheden – over gemeentegrenzen heen, in het belang van de inwoner.”

Er verandert op dit moment veel in het sociaal domein en op het gebied van sociale werkgelegenheid. Met het oog op die ontwikkelingen heeft het bestuur van de GRGA de adviseur gevraagd om een onderzoek te doen naar de toekomst van het sociale ontwikkelbedrijf. Het is noodzakelijk om dit te onderzoeken omdat er een aantal landelijke en regionale ontwikkelingen zijn, die van grote invloed zijn op de ontwikkeling van de sociale werkgelegenheid.

Landelijke ontwikkelingen:

• Transitie naar sociaal ontwikkelbedrijven:
  Het Rijk heeft alle sociale werkbedrijven de opdracht gegeven zich om te vormen tot sociaal ontwikkelbedrijven. De sociale werkbedrijven moeten veranderen in ontwikkelbedrijven, omdat de oude manier van werken niet meer betaalbaar is. De WSW, die per 1 januari 2015 is afgesloten, kende een hoge subsidiegraad en deelnemers met vaak een relatief hoge loonwaarde. Sinds de invoering van de Participatiewet op 1 januari 2015 zijn de WSW, de bijstand en de Wajong samengebracht. Binnen deze wet kunnen mensen een indicatie Beschut Werk of Banenafspraak krijgen, op basis waarvan zij bij Probedrijven geplaatst kunnen worden. De bijbehorende subsidies zijn echter fors lager, terwijl de loonwaarde vaak lager ligt en de begeleidingsbehoefte hoger is. Hierdoor komen sociale werkbedrijven structureel financieel onder druk te staan. Om deze verandering mogelijk te maken, heeft het Rijk zogenoemde ‘impulsgelden’ beschikbaar gesteld. De gemeente Den Helder ontvangt als centrumgemeente deze middelen.
   
• Regionaal Werk Centrum
  Een tweede opdracht die het Rijk heeft opgelegd, betreft de organisatie van een Regionaal Werk Centrum (RWC) in alle 35 arbeidsmarktregio’s. De reden hiervoor is dat het huidige landschap op het gebied van participatie en re-integratie erg versnipperd is, waardoor het voor inwoners lastig is om de juiste ondersteuning te vinden. Uitgangspunt voor het RWC is het principe van “geen verkeerde deur”: waar de burger ook aanklopt, hij wordt geholpen. Het RWC moet ook stimuleren dat ieder mens zich een leven lang ontwikkelt, zodat iedereen altijd klaar is voor de veranderende arbeidsmarkt. Want met alle snelle ontwikkelingen op het gebied van innovatie en technologie is een leven lang dezelfde baan bijna niet meer aan de orde. We moeten met elkaar een situatie creëren, waarin iedereen altijd de mogelijkheid heeft om zich te ontwikkelen.
   
• Toenemende personeelstekorten:
  Hoewel de personele bezetting binnen de drie gemeenten op dit moment redelijk op peil is, laat de landelijke trend zien dat vacatures steeds moeilijker vervuld worden. Dit heeft grote invloed de dienstverlening. Efficiënter werken en nauwere samenwerking tussen gemeenten en andere partijen worden daarom steeds meer noodzakelijk.

Regionale ontwikkelingen:

• Regiovisie Sociaal Domein 2024-2029, Kop van Noord-Holland:
  De vier Kopgemeenten hebben de regiovisie Sociaal Domein ’24-’29 opgesteld, waarin acht ambities geformuleerd zijn. De eerst vier ambities raken direct aan het belang van participatie in werk. Op basis van deze regiovisie wordt een strategie uitgewerkt om meer mensen te laten deelnemen in arbeid, en om dit financieel haalbaar te houden.
   
• Regietafel bezuinigingsscenario’s:
  Er wordt een bezuinigingsscenario onderzocht om de uitstroom van medewerkers naar een reguliere sociale werkgever te bevorderen. De mogelijkheid wordt onderzocht om enkele werkonderdelen van Probedrijven te verzelfstandigen. Tegelijkertijd wordt onderzocht welke uitbreidingstaken bij Probedrijven belegd zouden kunnen worden. Daarbij wordt gekeken of de huidige bedrijfsvorm van een NV met een aparte GRGA mogelijk anders ingericht kan worden tot één gemeenschappelijke regeling.
   
• Toekomstbestendigheid GRGA:
  De GRGA begon vooral als administratieve regeling om mensen met gesubsidieerd werk te betalen. Maar door nieuwe landelijke en regionale plannen moeten we kijken of de GRGA ook kan doorgroeien naar een modern sociaal ontwikkelbedrijf van de toekomst. Dat vraagt veel van de organisatie, want de ontwikkelingen die hierboven zijn genoemd hebben grote invloed op de bedrijfsvoering.

Onderzoek vier scenario’s

Om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden in onze regio om het sociaal ontwikkelbedrijf klaar te maken voor de toekomst, heeft het bestuur van de GRGA een opdracht gegeven. Op basis van landelijke en regionale ontwikkelingen worden vier toekomstscenario’s onderzocht. Over deze scenario’s wordt een advies uitgebracht. De vier scenario’s zijn:

1. Probedrijven en de GRGA gaan door in de huidige vorm.
2. Probedrijven maakt de transitie naar een integraal sociaal ontwikkelbedrijf inclusief gemeentelijke re-integratieafdelingen.
3. Een ontwikkeling naar een gecombineerd sociaal ontwikkelbedrijf, inclusief re-integratie, inkomen en beleid. (Zoals bijvoorbeeld Zaffier (regio Alkmaar) en WerkSaam (regio Westfriesland).
4. Een ontwikkeling naar een gecombineerd sociaal ontwikkelbedrijf, zoals bedoeld onder 3. Aangevuld met taken richting WMO/Jeugd en een ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding.

De adviseur heeft per 2 juni jl. een nieuwe rol als kwartiermaker en werkt aan een advies over vier scenario’s voor de verdere koers. In oktober presenteert zij onderbouwde voor- en nadelen per scenario, zodat het bestuur in het laatste kwartaal van 2025 een weloverwogen keuze kan maken. Op basis daarvan volgt een collegevoorstel en wordt het vervolgtraject bepaald.
In de komende drie maanden richt de kwartiermaker zich op het verzamelen van kennis, feiten en inzichten via onderzoek en interviews.

Vervolg

Pas na een definitieve keuze kunnen de gevolgen voor medewerkers, inwoners, financiën en samenwerking worden ingeschat. We zorgen voor heldere communicatie door uw schriftelijk te informeren en houden u op de hoogte van de vervolgstappen.

Den Helder, 8 juli 2025

Met vriendelijke groet,

Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester

K. (Koen) van Veen
secretaris