448338 RIB - Ontwikkeling van Buitenveld in relatie tot Willemsoord

Geachte leden van de gemeenteraad,

Willemsoord en Buitenveld: ontwikkelingen in samenhang

Willemsoord ontwikkelt zich gestaag als levendig stadsgebied met een unieke mix van cultuur, historie, horeca, gemeentelijke functies en publiekstrekkende evenementen. Tegelijkertijd krijgt Buitenveld, aan de rand van dit gebied, een nieuwe functie als legeringslocatie voor Defensie. Deze ontwikkelingen raken elkaar, en vragen om zorgvuldige afspraken over gebruik, veiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en toekomstig samenspel.

De gemeente hecht grote waarde aan een goed functionerend Willemsoord. Bereikbaarheid van het stadhuis, doorgang van evenementen, de veiligheid van bezoekers en de levendigheid van het gebied zijn daarbij essentieel. Voor Defensie staat de bescherming van het personeel op de legeringslocatie voorop. Die verantwoordelijkheid is alleen te dragen als het terrein in iedere situatie beheersbaar en afsluitbaar blijft.

De ontwikkeling van legering op Buitenveld betekent dat de kade wordt vervangen door Defensie en dat zij hier ook een duurzame klimaatinstallatie in realiseren voor de nieuwbouw. Om dit mogelijk te maken wordt de kade van Buitenveld niet overgedragen aan de gemeente, zoals deze op 18 september 2023 aan de raad is voorgelegd (zaak 2023-017082).

In de stedenbouwkundige opzet voor Buitenveld wordt ruimte gereserveerd voor een verbinding tussen het zuidwestelijke deel van Willemsoord en het Nieuwe Diep. De verbinding zal niet het karakter van een openbare weg krijgen. Defensie zal dan ook geen recht van overpad verlenen. Het college heeft volledig begrip voor de verantwoordelijkheid die Defensie draagt voor de veiligheid van haar personeel. Het college onderschrijft ook het belang van de realisatie van nieuwbouw op Buitenveld voor de huisvesting van defensiepersoneel.

Wederzijdse belangen als basis voor afspraken

Daarom hebben Gemeente en Defensie de afgelopen periode binnen het samenwerkingsverband Maritiem Cluster intensief overleg gevoerd over de gezamenlijke opgaven. Beide partijen erkennen elkaars belangen en verantwoordelijkheden, en hebben constructief samengewerkt aan afspraken die verdere ontwikkeling van Willemsoord mogelijk maakt én invulling geeft aan de veiligheidseisen van Defensie. Niet alles is mogelijk, maar veel wél – en daar richten wij ons gezamenlijk op. In afstemming met Defensie informeren wij u hierbij over de uitkomst hiervan.

In die context zijn afspraken gemaakt die recht doen aan beide belangen. Op die basis is een gezamenlijke route gevonden waarmee veiligheid, bereikbaarheid en stedelijke ontwikkeling met elkaar in balans blijven. Dit betreft:

• Een calamiteitenroute;
• Onder voorwaarden gebruik van deze route voor langzaam verkeer (voetgangers, fietsers);
• Onderzoek dubbel gebruik parkeervoorziening.

Hierbij moet voor de volledigheid vermeld worden dat Defensie werkt met veiligheidsgradaties, de zogenaamde Alert State. Dit betekent dat Defensie mede aan de hand van het beveiligingsniveau op basis van veiligheidsoverwegingen te allen tijden het terrein geheel of gedeeltelijk kan afsluiten.

Calamiteitenroute: veiligheid én verbinding

De fysieke ontsluiting van Willemsoord is cruciaal – ook bij calamiteiten. Daarom wordt bij de ontwikkeling van Buitenveld door Defensie een tweerichtingsroute aangelegd vanaf Boerenverdriet langs de kade naar Het Nieuwe Diep. Deze route is in overleg met de meldkamer van Defensie beschikbaar voor nood- en hulpdiensten. Ook indien op last van de autoriteiten een directe ontruiming van Willemsoord noodzakelijk is, wordt deze route open gesteld voor het afwikkelen van alle vormen van verkeer via Buitenveld. Daarmee wordt deze verbinding een belangrijk onderdeel van het gemeentelijke calamiteitenplan.

Hoewel de route geen openbare weg is, draagt deze calamiteitenroute wél bij aan de bereikbaarheid en veiligheid van het gebied en vormt zij een solide randvoorwaarde voor het blijven organiseren van evenementen.

Langzaam verkeer onder voorwaarden mogelijk

Naast het gebruik voor hulpdiensten, is in overleg onderzocht of de route langs Buitenveld ook – onder voorwaarden – toegankelijk kan worden gemaakt voor langzaam verkeer. De afspraak is dat, afhankelijk van het actuele veiligheidsniveau, voetgangers en fietsers op bepaalde momenten gebruik mogen maken van deze verbinding.
De inzet is om de route wanneer mogelijk ook te laten bijdragen aan de alledaagse verbinding tussen Willemsoord en Het Nieuwe Diep, zonder afbreuk te doen aan de veiligheidseisen van Defensie.

Dubbelgebruik parkeergarage ondersteunt evenementen

Bij de ontwikkeling van Buitenveld wordt voorzien in een parkeergarage ten behoeve van Defensie. Gemeente en Defensie hebben afgesproken dat, indien ontwerptechnisch en organisatorisch haalbaar, deze parkeervoorziening ook civiel ingezet kan worden bij vooraf afgestemde evenementen. De mogelijkheid tot dubbelgebruik versterkt de functie van Willemsoord als evenementenlocatie en voorziet in een concrete oplossing voor de parkeerdruk bij grootschalige publieksactiviteiten.

Buitenveld als onderdeel van het stedelijk geheel

De ontwikkeling van Buitenveld vindt plaats binnen het beschermde stadsgezicht en in samenhang met de ambities voor Willemsoord als geheel. De stedenbouwkundige inpassing houdt rekening met de uitstraling van het gebied, het gebruik van de kade en de aansluiting op de omgeving.
Personeel van Defensie zal gebruikmaken van de voorzieningen in de stad, wat bijdraagt aan de levendigheid van het gebied. Daarmee wordt Buitenveld – ondanks zijn militaire functie – een geïntegreerd onderdeel van het stedelijk netwerk.

Vervolg en verdere samenwerking

Deze afspraken zijn de basis voor een aangepaste overeenkomst tussen gemeente, Defensie en het Rijksvastgoedbedrijf. Daarin wordt ook de overdracht van delen van de Boerenverdrietbrug meegenomen. Daarnaast wordt bezien of – en onder welke voorwaarden – toegang voor zwaar verkeer mogelijk is bij op- en afbouw van evenementen.

De gemeente blijft met Defensie in gesprek over verdere ruimtelijke afstemming en werkt aan het vaststellen van het stedenbouwkundig kader voor Buitenveld. De samenwerking heeft laten zien dat duidelijke afspraken en wederzijds begrip bijdragen aan een toekomstbestendig Willemsoord. Daarom spreken zij af dat hiertoe structureel overleg wordt ingericht op twee niveaus: een gebruikersoverleg en daarnaast een meer strategisch overleg op bestuurlijk niveau.

Afsluiting

Deze afspraken markeren een belangrijke stap in de ontwikkeling van Willemsoord. Door samen te werken met Defensie wordt ruimte gemaakt voor zowel veiligheid als vernieuwing. De bereikbaarheid wordt geborgd, evenementen kunnen blijven plaatsvinden en Buitenveld krijgt een passende plek in het stadsbeeld.

Den Helder, 21 juni 2025.

Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,

J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester

K. (Koen) van Veen
secretaris