433128 RIB Onafhankelijk advies over positionering Zeestad in relatie tot gemeente Den Helder
Aan de leden van de gemeenteraad,
In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over een onafhankelijk advies. Dit advies is gevraagd aan adviesbureau Berenschot. Het gaat over de toekomst van Zeestad Beheer BV en Zeestad CV (Zeestad). Het advies gaat over welke rol en taak er in de toekomst is voor Zeestad.
Aanleiding en context
Met de komst van Zeestad en met de provincie Noord-Holland en de gemeente als aandeelhouders werd een onafhankelijke organisatie opgericht die stabiliteit en continuïteit bood in de grote opgave die er lag en een betrouwbare gesprekspartner was voor marktpartijen.
De urgentie was groot, het stadshart en de Stelling van Den Helder waren in verval, winkels stonden leeg, de openbare ruimte was slecht onderhouden, de leefbaarheid stond onder druk. De krimp was zichtbaar in het stadshart. Ook in de wijk Nieuw Den Helder waren grootschalige ingrepen nodig om de leefbaarheid in de wijk te verbeteren. Het doel was dat Zeestad het beheer zou doen van Zeestad CV, een speciaal samenwerkingsverband. In 2007 is Zeestad Beheer BV opgericht door de provincie Noord-Holland en de gemeente Den Helder. Zeestad CV is bedoeld voor het ontwikkelen van het Stadshart van Den Helder, Nieuw Den Helder Centrum en de Stelling.
De onderlegger voor de samenwerking is de Samenwerkingsovereenkomst Stedelijke Vernieuwing Den Helder 2007 (Samenwerkingsovereenkomst). Op 30 september 2008 is het Uitwerkingsplan Stadshart (Uitwerkingsplan) door de gemeenteraad vastgesteld. Het Uitwerkingsplan gaat uit van een strategische fasering waarbij de basis op orde wordt gebracht, aansprekende projecten worden gerealiseerd en het wonen naar de zee wordt gebracht, waarbij zorgvuldig wordt aangesloten bij de stad. Zeestad is in samenwerking met de gemeente en Woningstichting Den Helder in staat gebleken om de lijn vanuit het Uitwerkingsplan vast te houden en tot uitvoer te brengen, waarbij een samenhangend geheel is ontstaan en successen zijn geboekt.
De huidige exploitatie van het plangebied Stadshart nadert haar voltooiing. Naar verwachting is de projectportefeuille van het plangebied Stadshart rond 2029 grotendeels afgerond. Dat betekent niet dat het Stadshart helemaal af is maar komt het einde in zicht van de exploitatie Stadshart en de afspraken zoals deze zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst en in de loop der jaren zijn aangevuld met nieuwe afspraken, projecten en dekking. In november 2024 heeft de gemeente Zeestad de opdracht gegeven om de gebiedsontwikkeling van het Dijkkwartier ter hand te nemen en werkt Zeestad aan de uitwerking en ontwikkelstrategie voor de gebiedsontwikkeling Ruyghweg- Spoorweghaven.
Het moment om de positie van Zeestad tegen het licht te houden, komt voort uit: het voltooien van de huidige exploitatie van het Stadshart, de Provincie Noord-Holland per 23 december 2024 geen aandeelhouder meer is van Zeestad en de organisatieontwikkeling die de gemeente zelf doormaakt. Daarnaast heeft de gemeente opnieuw met grote vraagstukken te maken omtrent maritieme stadsontwikkeling, de energietransitie en leefbaarheid. In verband met de huidige
projectenportefeuille is een onderscheid te maken voor de korte- en (middel)lange termijn. Adviesbureau Berenschot is gevraagd om een onafhankelijk advies te geven over de toekomstige positie van Zeestad in relatie tot de gemeente Den Helder.
Opdrachtbeschrijving
Berenschot onderzoekt scenario’s voor de positionering van Zeestad op de korte, middellange en lange termijn. De scenario’s worden getoetst aan nader vast te stellen criteria (onder andere bestuurlijk, organisatorisch, financieel, fiscaal, juridisch, kansen en risico’s). Tevens adviseert Berenschot over de manier waarop de relatie tussen de gemeente en Zeestad moet worden vormgegeven. Daarbij komen de rollen en verantwoordelijkheden, de regels en procedures en het controlemechanisme als randvoorwaarden aan bod.
Als resultaat van het zorgvuldige proces wordt een voorkeursscenario beschreven en ter besluitvorming voorgelegd aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders Zeestad (AVA Zeestad) en het college van burgemeester en wethouders van Den Helder. Tevens worden daarbij randvoorwaarden aangeven om dit scenario succesvol te laten zijn (zoals: governance, processen, instrumenten, houding en gedrag, ketensamenwerking). Het opdrachtgeverschap van het onderzoek wordt gezamenlijk ingevuld door de directie van de gemeente Den Helder en de directeur van Zeestad.
Proces
Het onderzoek bestaat uit de volgende stappen die hieronder worden beschreven.
- Oriëntatie en komen tot gedragen opdrachtbevestiging en startbijeenkomst.
- Opstellen van gedragen uitgangspunt. Een beeld van de huidige situatie en de ontwikkelingen die spelen.
- Opstellen van scenario’s (maximaal 4) en opstellen van de toetsingscriteria.
- De gemeenteraad informeren via raadsinformatiebrief (over scenario, tijdpad en besluitvorming).
- Opstellen van een criteria analyse en komen tot een voorkeursscenario.
- Uitwerken van het voorkeurscenario en de randvoorwaarden voor succes.
- Besluitvormingsproces wordt bepaald op basis van gekozen scenario.
- Opstellen plan van aanpak voor de implementatie.
Planning
Het onderzoek wordt de komende weken uitgevoerd. In de zomer worden de sceanrio’s uitgewerkt en een voorkeurscenario beschreven. Ook de randvoorwaarden waarop dit scenario succesvol moet zijn, maakt daar onderdeel van uit.
Den Helder, 10 juni 2025.
Met vriendelijke groet,
Burgemeester en Wethouders van Den Helder,
J.A. (Jan) de Boer MSc.
burgemeester
K. (Koen) van Veen
secretaris