Alles over bomen

Bomen zijn van levensbelang voor de stad. Ze zorgen voor schaduw en koelte, vangen veel water op bij hevige regenbuien en zorgen voor leven in de stad. En natuurlijk zijn ze een mooie aankleding voor de buitenruimte. Ook in Den Helder willen we veel bomen in onze openbare ruimte en in onze tuinen. Nou is Den Helder niet de ideale plaats voor bomen om te groeien. Met aan drie kanten de zoute zeewind, hebben bomen het hier niet makkelijk. Maar het kan wel! En de bomen die hier groeien, zien we graag oud worden. Hieronder leest u alles over bomen: van kwaliteit tot veiligheid, van verplanten tot kappen en van bezoek tot controle.

Bomen zijn nooit alleen

Ze hebben altijd veel bewoners en bezoekers. Denk aan vogels, zoals spechten of boomkruipers. Ook eksters vinden er graag een plekje. En in de Donkere Duinen nestelt een hele kolonie reigers (zie de foto). Maar ook insecten zoals sommige vlinders, de iepenpage, leven in bomen. En natuurlijk zoeken ook vleermuizen hun heil in bomen.

Nieuwe bomen planten

De komende jaren gaan we in Den Helder en Julianadorp weer nieuwe bomen planten. Hier komt nogal wat bij kijken.

Veel ruimte graag!

Het planten van bomen vraagt om de juiste voorbereiding. Daarbij is zeker ook de toekomstvisie belangrijk. We planten onze bomen met als doel dat zij minstens zestig jaar oud kunnen worden. En dat moet dan wel kunnen op de plek waar ze van jongs af aan staan. Je moet een boom dus op de juiste plek planten. Dat piepkleine stammetje van nu heeft over dertig jaar heel wat meer ruimte nodig. Zowel onder de grond als boven de grond. Je kunt stellen, dat wat je boven de grond ziet van een boom, ook onder de grond aanwezig is. Die ruimte is nodig voor de boom om aan voldoende water, zuurstof en voedsel te komen en om stevig te staan. Alleen als een boom voldoende ruimte heeft, kan hij op een veilige manier heel oud worden.

Klein om te wennen aan klimaat

De bomen die we planten, zijn vrij klein. Dit doen we met een reden. We kopen bijvoorbeeld bomen bij een boomkweker die in het midden van het land zit. De boomkweker zit daar, omdat de bomen daar goed groeien. Komt de boom naar Den Helder, dan krijgt hij het zwaar. Voor een grote boom is de stap naar Den Helder vaak te groot. De boom heeft dan al zo lang onder goede omstandigheden gestaan, dat hij bijna niet meer kan wennen. De boom krijgt dan een te grote ‘klap’ en de kans op overleven is kleiner. We kopen dus liever jongere boompjes, die prima kunnen wennen aan het zeeklimaat hier. Het duurt natuurlijk wel wat langer voor de boom zijn uiteindelijke, gewenste, formaat heeft.

Water en wortels

Als de boom is geplant, geven we het de eerste jaren regelmatig water. Daarom zit om jonge bomen een rand waardoor we minimaal 70 liter water in één keer kunnen geven. Ook helpen we de boom door er drie jaar palen met boombanden naast te zetten. Zo heeft de boom tijd om stevige wortels te maken. Als de boom zelf genoeg water kan vinden en stevig staat, halen we de rand en de boompalen weg.

Inzetten op kwaliteit

Onze gemeente telt ongeveer 21.000 geregistreerde straat- en laanbomen. Dit aantal willen we graag behouden. Als er een boom verdwijnt, proberen we op dezelfde plek een boom terug te zetten. Kan dit niet, dan zoeken we zo dicht mogelijk in de buurt een goede plek voor een nieuwe boom.

Soms is er niet genoeg ruimte voor bomen. Dan kiezen we er voor om bijvoorbeeld minder bomen op die plek terug te zetten. Maar dan kunnen deze bomen wel beter groeien. En zo ook oud worden.

Ruimte voor voedsel

Een boom die niet genoeg ruimte heeft, zal niet volwassen worden of voor overlast zorgen. Hij kan niet genoeg voedsel vinden, waardoor hij niet groeit. En als de boom op zoek gaat naar voedsel, drukt hij met zijn wortels bijvoorbeeld de stoep omhoog.

Hoe groter de boom, hoe meer hij waard is. Hij ziet er niet alleen mooier uit, ook kan hij meer water vasthouden en zorgt voor meer schaduw.

Groeiplaats van groot belang

Het is dus van groot belang dat we inzetten op kwaliteit van de bomen en dan met name de groeiplaats. Een goede, gezonde en grote boom is meer waard dan drie ‘bezemstelen’.

Verplanten van bomen

Soms staat een boom op een plek waar we liever iets anders willen maken. De vraag is dan of de boom kan blijven staan. Als dat niet mogelijk is kijken we of de boom kunnen verplanten. Als dat ook niet lukt, moeten we de boom kappen. Maar dat doen we liever niet.

Het verplanten van bomen is vaak een tijdrovende en dure klus. Sommige soorten kunnen helemaal niet worden verplant. Die overleven zo’n verhuizing niet. Daarom kiezen we er vaak voor om bomen niet te verplanten.

Tijd nodig voor verplanten

Als we de boom toch willen verplanten, doen we eerst een onderzoek naar de verplantbaarheid van de boom. Dat onderzoek geeft antwoord op de vraag: hoe groot is de kans dat de boom het verplanten overleeft? Als deze kans groot is, kunnen we de verplanting voorbereiden. Soms heeft een boom wel twee jaar voorbereiding nodig voordat we hem kunnen verplanten. In deze tijd zorgen we ervoor dat de boom een stevige en compacte wortelkluit maakt, dus niet dat er veel wortels alle kanten op steken. Een stevige, vaste kluit maakt het verplanten makkelijker en de kans op slagen groter.

Zorg na verplanten

Als de boom op zijn nieuwe plek staat, moeten we er ook heel goed voor zorgen. Hij heeft extra water en soms ook extra voeding nodig. Bij het verplanten gaan altijd wortels stuk. Daarom is het belangrijk dat we de boom de eerste jaren wat helpen om weer gezond en sterk te worden.

Blikvangers

Dit jaar hebben we twee grote Chinese watercipressen verplant vanuit de Koningsstraat naar het Willem Alexander hof. Daar zijn het nu mooie blikvangers in de open ruimte.

De twee knotessen langs de Texelstroomlaan/Nieuwe weg zijn ook ooit verplant. In 2003 zijn deze 125 jaar oude knotessen overgebracht van de Floriade naar Den Helder. De bomen stonden oorspronkelijk in de uiterwaarden van de Maas bij Cuyck. Helaas moesten ze daar het veld ruimen vanwege de winning van zand ten behoeve van de woningbouw.

Kappen van bomen

Het kappen van bomen is iets wat we niet graag doen. Maar soms ontkomen we er niet aan. Bomen die te groot zijn geworden voor de plek waar ze staan, halen we weg. Ook bomen die onveilig of ziek zijn moeten helaas het veld ruimen. En tot slot kappen we de bomen die voor onoverkomelijke overlast of schade zorgen. Bomen worden niet gekapt als de bladeren overlast geven. Ook halen we geen bomen weg omdat iemand zonnepanelen op het dak heeft gelegd.

Veiligheid tijdens storm

De storm Eunice (februari 2022) heeft helaas ook in Den Helder aan zo’n tachtig bomen schade toegebracht. Al deze bomen zijn weggehaald. Andere bomen met stormschade zijn extra gecontroleerd op mogelijke gevaren voor de omgeving.

Als er een storm aan komt, dan bereiden we dat goed voor. De veiligheid tijdens en na de storm heeft bij deze werkzaamheden de hoogste prioriteit. Tijdens een storm is 24 uur per dag een ploeg aanwezig om werkzaamheden op te pakken. Ook hebben we direct contact met de politie en brandweer. We hebben duidelijke afspraken over welke spullen klaar moeten staan. Denk bijvoorbeeld aan borden en hekken om wegen af te zetten. Als we weten dat er een storm aankomt, worden alle betrokken medewerkers geïnformeerd over de afspraken en de regels. Zo zijn we goed voorbereid. Doel is de veiligheid in de openbare ruimte zo snel mogelijk te waarborgen.

Iepziekte

De afgelopen jaren hebben we helaas veel last gehad van iepziekte. Hierdoor hebben we heel veel tijd en geld moeten investeren in het weghalen van zieke bomen. Op die manier voorkomen we dat de ziekte zich nog sneller en verder kan verspreiden. Helaas is hierdoor wel achterstand ontstaan in het weghalen van de stobben (onderste deel van de stam) en het planten van nieuwe bomen.

Kever en wortels

Gezonde iepen doen het hier altijd goed. In het verleden zijn heel veel iepen geplant. Vaak dicht bij elkaar. Of bijvoorbeeld een hele straat vol met iepen. Juist deze oudere iepen die dicht bij elkaar staan, zijn  gevoelig voor iepziekte. Een kever draagt de ziekte over. En als je zieke bomen niet op tijd weghaalt, bestaat de kans dat de kever zich gaat verspreiden en zo nog meer bomen ziek maakt. Ook kan iepziekte zich verspreiden via de wortels van zieke iepen.

We zijn in gesprek met onze buurgemeentes (Hollands Kroon en Texel) om te kijken of we gezamenlijk iepziekte kunnen aanpakken. Samenwerken om de iepziekte tegen te gaan loont namelijk echt.

Stronken nog weghalen

Nadat een zieke boom is weggehaald, blijft de stronk nog staan. Deze moet ook worden weggehaald. Als we dat niet doen, loopt de zieke boom weer uit. Afgelopen jaren werden heel veel bomen ziek. Daarom was er geen geld meer om ook alle stronken weg te halen. Dat gebeurt de komende jaren.

Zuinig zijn op bomen

Wees zuinig op wat je lief is! En dat geldt zeker ook voor onze waardevolle bomen. Je koopt en plant tenslotte niet zomaar een nieuwe van dertig jaar oud. Wij doen er alles aan om goed voor onze bomen te zorgen. In de andere artikelen benoemen we al de ruime standplaatsen die bomen nodig hebben. En in het geval van iepen zorgen we ook voor veel ruimte tússen de bomen.

Ook aan u vragen we om rekening te houden met onze groene schatten. Samen kunnen we er voor zorgen dat onze bomen heus zestig jaar oud worden. Dit betekent bijvoorbeeld dat we voorzichtig moeten zijn tijdens werkzaamheden rondom bomen. En ook dat we bomen die ‘even’ in de weg staan niet zomaar weghalen en weer opnieuw beginnen met een jonge boom. Dat geldt voor ons en voor ú!

Kennis in huis

Als gemeente vinden we het belangrijk om zelf kennis in huis te hebben. We investeren dan ook in onze medewerkers zodat zij goed zijn opgeleid. Zo hebben we een European Tree Technician, boomtechnisch adviseur in huis. Dit is de hoogste opleiding in Europa wat betreft boomkennis. Deze adviseur doet onderzoek naar bomen en geeft algemeen advies over bomen. Ook adviseert hij over de aanplant en het behoud van onze bomen. Daarnaast werken vijf boomveiligheidscontroleurs bij ons. Deze medewerkers zijn opgeleid om de veiligheid van bomen te kunnen beoordelen.

Niet minder belangrijk zijn onze eigen boomverzorgers. Hen ziet u wel eens hoog in de boom zitten: het zijn onze veilige klimmers die in de toppen snoeien en onderhoud uitvoeren.

Elke boom staat in het grote boek

Alle straat- en laanbomen staan in ons beheersysteem. Zo kunnen we per boom zien waar hij staat, welke soort het is en of er onderhoud aan de boom nodig is. Elke vijf jaar controleren we alle geregistreerde bomen.

Meer informatie

Wilt u (nog) meer weten over bomen? Kijk dan eens op www.bomenzijnbelangrijk.nl Hier vindt u een kennisbank over bomen en duidelijke informatiebladen.