4 maart 2021 installatietoespraak ‘Den Helder boeit’

Toespraak van burgemeester J.A. (Jan) de Boer, uitgesproken tijdens zijn installatie als burgemeester van Den Helder op donderdagavond 4 maart 2021 in de stadshal van Theater de Kampanje.

Kent u de Dubbele Bolder die vlakbij het NS station staat?
Dit kunstwerk is hier hét maritieme icoon, er staan in reliëf trefwoorden en frases op die betrekking hebben op de geschiedenis van deze stad aan de Waddenzee en haar inwoners.
In mijn toespraak gebruik ik er een aantal en wie het juiste aantal citaten raadt, die krijgt van mij persoonlijk een appeltaart of, voor de jeugd, een voetbal.
Mail uw oplossing vanavond naar de gemeente met als onderwerp Dubbele Bolder.

“Wie nooit vlak aan zee gewoond heeft, weet eigenlijk niet wat of waaien is”.
Ik citeer een ‘stadsdichter’ uit vroeger tijden, François Haver Schmidt alias Piet Paaltjens.
Het betekent zoiets als ‘je kunt pas over iets meepraten, als je het zelf hebt ervaren’.
Voor ons gezin geldt dat nu zo’n twee weken; nu wij hier wonen, zien en horen wij dat Den Helder geen gemeente is als alle andere.
Vanwege de open houding en directe wijze van communiceren door de mensen hier ervoeren wij onze start als een thuiskomst, zoals wij dat gewoon waren.
Als je de gemeente via landzijde binnenrijdt, vallen de enorme stolpboerderijen op die als piramiden de bollenvelden ontstijgen, Gizeh aan de Doggersvaart.
Vanaf het water doemt de eindbestemming op bij het zien van de eerste meeuw boven zee aan de horizon.
Over de Noordzee langs de Razende Bol vaar je het Marsdiep op tussen Texel en hier.
Deze havenplaats is één geworden met de marinebasis, waar werf en haven naast vis, tegenwoordig ook ingezet worden voor boortorens en windmolens.
Overigens is het hier niet echt geschikt voor hoeden met altijd die wind door de straten, over het water en op de dijk.
 ‘Den Helder boeit’ en dit is dan ook de titel van mijn inwerkprogramma.
Daarvoor is een hebbedingetje ontwikkeld, u heeft vanavond de primeur.

Geachte leden van de raad,
Commissaris van de Koning de heer Van Dijk, uw kabinetschef de heer Dalenoort,
inwoners en ondernemers uit Julianadorp, Huisduinen en Den Helder,
of zo u wilt Dorpers, Nieuwediepers en Jutters,
leden van het college en de ambtelijke organisatie,
genodigde collega’s, vrienden, bloedverwanten en enkele Betuwnaren,
Wat fijn dat u er bent, digitaal of fysiek, welkom!
Wat breng je ter sprake in een 1e toespraak tijdens een installatievergadering?
Ik ga kort in op het waarom, het wat en het hoe voor de bijna 57.000 inwoners.

Mijn waarom?                    Den Helder boeit
Komend vanuit oranjestad Buren -onze Koning is in navolging van Willem van Oranje graaf van Buren- is Den Helder geheel iets anders.
Gelukkig maar, toch is er wel een link die ik u niet wil onthouden.
Regio Noordkop wordt onder andere beschermd door de Hondsbosssche Zeewering.
In die zeewering liggen duizenden m3 aan puin en stenen van een groot kasteel.
Dit kasteel was ooit van de familie Van Oranje-Nassau en stond in jawel… Buren.
Dankzij Buren hebben wij hier dus droge voeten.
Om het oranjegevoel niet te verliezen hebben wij vandaag, ook op de 4e mrt dus,
een huis gekocht in Julianadorp, in de wijk Willem Alexanderhof, aan de Soestdijk.
En de kinderen gaan sinds deze week nota bene naar de Prinses Margrietschool.

Mijn motivatie zit h’m in het geheel van stad én ommelanden met haar unieke, ruime ligging, omringd door water, de stelling en veel natuur.
Ten tweede in de inwoners, die ondertussen het besef hebben dat de stad een metamorfose ondergaat en dat ze onderdeel uitmaken van een winning team; het Helders perspectief van krimp naar groei.
De mensen die ik sprak zijn fier, hebben liefde voor hun stad en betreuren het dat zij niet voldoen aan de strenge criteria zichzelf Jutter te mogen noemen.
En ten derde, uiteraard de bestuurlijke uitdagingen waar we met elkaar voor staan.

Het wat?                        Den Helder bereikt
De gemeente kent opgaven die voortkomen uit het eigen, unieke DNA.
Zonder compleet te willen zijn zal ik ingaan op een drietal thema’s en gemakshalve voorbij gaan aan mijn eigen portefeuille openbare orde & veiligheid, hoewel het onderwerp ondermijning ook hier echt om aandacht zal vragen.
Ik heb in 8 jaar burgemeesterschap nu eenmaal meer panden gesloten dan geopend.

1e Stedelijke vernieuwing.
Toen op 9 december de voordracht van de raad openbaar werd, was er in de golf van reacties die daarop volgde een bepaalde teneur waarneembaar.
Men weet elders in Nederland dat er enorm is geïnvesteerd in de stad als het gaat om herstructurering, woningbouw en de openbare ruimte.
“Daar hebben ze de duinen teruggebracht in de stad”, was één zo’n opmerking.
De inzet van de afgelopen decennia werpt zijn vruchten af en verbetert het klimaat voor bewoners, ondernemers, culturele instellingen, verenigingen en bezoekers.
Leefbaarheid, veiligheid en woongenot zijn toegenomen, maar we zijn er nog niet.
Stadsvernieuwing is als het schilderen van de Lange Jaap; ben je boven klaar, dan mag je beneden weer opnieuw beginnen.
Het geloof en trots in de stad is terug en ik zal deze gevoelens benoemen en verder stimuleren.


2e Havenontwikkelingen.
Dit thema noem ik een ‘wicked problem’, een ongestructureerd en gecompliceerd vraagstuk, te visualiseren als een kluwen wol die in de kist zit, vol met knopen.
Trek je ergens aan, dan weet je niet of een knoop juist strakker of losser wordt.
Bij de havens spelen zeer veel vraagstukken, ontwikkelingen, dilemma’s, belangen en randvoorwaarden bij even zoveel partners, diensten en overheden.
Onder andere de investeringen in de Koninklijke Marine, de energietransitie en de ligging aan Werelderfgoed de Waddenzee zorgen ervoor dat de verdeling en de invulling van de benodigde m3 water en m2 kade van alle belanghebbenden veel vraagt aan creatief denkwerk, oplossingsgericht handelen en politiek doorzettingsvermogen.
Echter geen enkele partij kan de windrichting bepalen, alleen de stand van zijn zeilen.
De onlangs gesloten Regio Deal, helpt in het proces te komen tot een breedgedragen lange termijnperspectief, een toekomst met een plek voor elke sector, inclusief onze eigen vissers.
Ik zal luisteren, sparren, duiden, in verbinding zijn en mij opstellen als ambassadeur onder het credo van het omdenken; ik denk in termen van kansen i.p.v. problemen.
Je kunt zelf kiezen hoe je tegen een glas aankijkt, hij is half vol of half leeg.

3e Sociale stratificatie.
Wanneer wij de opbouw van onze bevolking in ogenschouw nemen in relatie tot inkomenspositie, participatievermogen, zorgbehoeften of opleidingsniveau dan weten wij hier dat onze uitdaging en verantwoordelijkheid groot is.
Het is van evident belang dat de overheid het schild is van zij die het nodig hebben.
Maar belangrijker nog is dat wij een opwaartse, sociale mobiliteit mogelijk blijven maken.
Te beginnen bij onze jeugd, investeren vanaf de luier tot  … de sluier.
Inzet op minder schoolverzuim, een betere gezondheid en genoeg stageplaatsen beklijft en zorgt voor een sterke generatie die klaar is voor een loopbaan met kansen.
Ik geloof dat onze samenleving wel degelijk maakbaar is en dat de overheid een geluksfabriek kan of zou moeten zijn.
Ik hoop onze jongeren, die soms wat averij hebben opgelopen, te ontmoeten bij een project als Jeugd Werkt!
Wat vraagt dit tijdsgewricht dat wordt gekenmerkt door maatschappelijke fenomenen als decentralisatie, participatie en emancipatie van het lokale bestuur?

Het hoe?                        Den Helder bindt
Besturen betekent voor mij: uitnodigend besturen, het organiseren van ruimte voor initiatieven en eigen verantwoordelijkheid door als gemeente de hand uit te steken;
-waar in cocreatie wordt gewerkt aan oplossingen, bij deze samenwerkingsvorm komt het eindresultaat gaandeweg in beeld en staat alles niet op voorhand vast,
-waar wij in gezamenlijkheid publieke waarden weten toe te voegen, dit zijn waarden die het publiek waardeert zoals ondernemersklimaat of volksgezondheid en
-waar de afweging van verschillende belangen of publieke waarden in dialoog met elkaar plaatsvindt.
Echter de praktijk is weerbarstig en vallen wij bij de uitvoering vaak terug in oude gewoontes.
Kan de gemeente loskomen van de systeemwereld (structuur) met haar beleid, regels en procedures en zich meer inleven in de leefwereld (bedoeling) van betrokkenen?
Ik zie dagelijks dat deze zoektocht naar de bedoeling wel degelijk mogelijk is, populair gezegd noemen wij dit ‘buiten de lijntjes kleuren’ of ‘olifantenpaadjes’ betreden!

Mijns inziens gaat het dus in de basis om houding, cultuur en gedrag en daar hoef je het Huis van Thorbecke echt niet voor te verbouwen.
Begin als bestuurder bij jezelf; accepteer wat je niet kunt veranderen, maar verander wat je niet kunt accepteren.
Voor mijzelf hanteer ik vijf vuistregels in mijn bestuurlijke denken en doen:
-Zeg wat je doet en doe wat je zegt.
-Nee is ook een antwoord.
-Neem niet elke aap op je schouder.
-Tijd is je vriend.
-Laat los in vertrouwen.

In het stadhuis streef ik naar een evenwichtig samenspel tussen raad en college, buiten de gemeente zal ik mij gedragen als regionalist en
de Helderse samenleving zal ik betreden met een open houding.
Misschien ontmoet ik u in het Museum Dorus Rijkers, het dorpshuis van Huisduinen, het KIM of langs de lijn bij JVC.

Tot slot, krijgt u nu in beeld te zien waarom ik, en velen met mij, de gemeente Den Helder zo uniek vinden, maar misschien ook wel;
-omdat men gemiddeld net wat ouder wordt en je kunt hier vaker een zonnetje schieten,
-omdat er in Parijs een heuse Rue du Helder ligt, wie heeft dat? ( ja ja..Texel ook)
-of omdat Helder 200 jaar geleden het laatste restje marine wegtrok uit Hoorn, stad van VOC en fluitschip, en u anno 2021 een burgemeester nageleverd krijgt.

Dames en heren, bedankt voor uw aandacht!
Met dank aan onze stadsdichter en kinderburgemeester, onze commissaris, de organisatie van deze avond en in het bijzonder mijn vrouw Miriam.